Leidingwater in Vlaanderen en Wallonië: geschikt voor appelslakken en garnalen?
In grote delen van België komt er hard water uit de kraan, en voor appelslakken is dat precies goed. Een appelslak bouwt zijn schelp uit de kalk in het water; zacht water geeft dunne, broze schelpen. Wie in Vlaanderen woont, heeft daar meestal geen omkijken naar. In Wallonië hangt het sterk af van de streek.
Op deze pagina lees je hoe je de hardheid van jouw gemeente opzoekt, hoe je de Belgische °fH omrekent naar de °dH uit onze verzorgingstabellen, en welke dieren bij welk water passen.
Hard water in Vlaanderen, wisselend water in Wallonië
Het Vlaamse leidingwater komt voor een groot deel uit grondwater en is in de meeste gemeenten hard tot zeer hard. Denk aan waarden van 20 tot 35 °fH, met uitschieters naar boven in delen van Limburg en de Kempen. Waar rivierwater wordt gebruikt, zoals rond Antwerpen, ligt het meestal wat lager.
In Wallonië lopen de waarden ver uiteen. Waterwinningen in de Ardennen leveren zacht water, terwijl de kalkstreken van Henegouwen, Namen en Waals-Brabant vaak hard water geven. Brussel zit daar met Maaswater ergens tussenin.
Dit zijn algemene lijnen, geen meetwaarden voor jouw kraan. De echte cijfers staan op de website van je waterbedrijf: De Watergroep, Pidpa, water-link en Farys in Vlaanderen, SWDE, CILE en in BW in Wallonië, Vivaqua in Brussel. Zoek op "hardheid" of "dureté" en je gemeente.
Van °fH naar °dH: de omrekening
Belgische waterbedrijven geven de hardheid meestal in Franse graden (°fH). Onze verzorgingstabellen gebruiken Duitse graden (°dH of dGH), zoals de meeste aquariumboeken en testsets. De omrekening is eenvoudig: 1 °fH is 0,56 °dH. Deel de Belgische waarde dus grofweg door twee.
| Leidingwater | °fH | °dH | Voor |
|---|---|---|---|
| Zacht | onder 15 | onder 8 | Caridina-garnalen; appelslakken alleen met extra kalk |
| Gemiddeld | 15–25 | 8–14 | Appelslakken, Neocaridina, de meeste planten |
| Hard | 25–35 | 14–20 | Appelslakken ideaal, Neocaridina prima |
| Zeer hard | boven 35 | boven 20 | Appelslakken prima; voor garnalen bij voorkeur mengen met osmosewater |
Een teststrip of druppeltest geeft je binnen een minuut de dGH van je eigen aquarium. Dat is betrouwbaarder dan de waarde van het waterbedrijf, want een bodem, hout of kalksteen in de bak verandert het water.
Wat het betekent voor onze dieren
Appelslakken kweken wij bij dGH 8–18 en pH 7–8. Vlaams leidingwater valt daar bijna altijd in. Heb je zacht water, leg dan een stuk sepia in het aquarium en kies voer met extra calcium; lees daarover de verzorgingsgids.
Neocaridina-garnalen zoals de Red Rili, Blue Jelly en de blauwe, gele en rode Neocaridina zijn even flexibel als de slakken. Ze doen het goed in gemiddeld tot hard water. Alleen bij zeer hard water is het slim om een deel osmosewater bij te mengen.
Caridina-garnalen zoals de Galaxy Fishbone Black willen juist zacht, licht zuur water. Met hard Vlaams leidingwater kom je er niet zonder osmosewater. Overweeg daarom Neocaridina als je geen zin hebt in extra apparatuur.
Axolotls zijn niet kieskeurig over hardheid, wel over temperatuur: koel water is belangrijker dan de dGH. Meer daarover op de pagina over axolotl verzorgen.
Chloor, koper en nitraat
Belgisch leidingwater wordt licht gedesinfecteerd en bevat weinig chloor. Laat vers water toch een dag staan of gebruik een waterconditioner, zeker bij een grote waterwissel met garnalen erin. Woon je in een nieuwbouwwoning met koperen leidingen, laat de kraan dan eerst even lopen: koper is giftig voor garnalen en slakken, ook in kleine hoeveelheden.
In landbouwgebieden kan het nitraatgehalte van het leidingwater aan de hoge kant zijn. Voor slakken is dat geen probleem, maar het verklaart soms hardnekkige algen. Een nitraattest kost weinig en geeft duidelijkheid.
Veelgestelde vragen
Mijn water is 30 °fH. Is dat te hard voor appelslakken?
Nee, integendeel. 30 °fH is ongeveer 17 °dH en valt precies in het bereik waarin wij zelf kweken. Je slakken krijgen zo alle kalk die ze nodig hebben voor een stevige schelp.
Moet ik osmosewater gebruiken?
Voor appelslakken en Neocaridina niet. Alleen bij Caridina-garnalen of bij zeer hard water (boven 35 °fH) is bijmengen met osmosewater zinvol. Meng dan geleidelijk en test de dGH tot je op de gewenste waarde zit.
Waar vind ik de hardheid van mijn gemeente?
Op de website van je waterbedrijf, meestal onder "waterkwaliteit" of "qualité de l’eau". De Watergroep, Pidpa, water-link, Farys, SWDE, CILE, in BW en Vivaqua publiceren de waarden per gemeente.
Kan ik regenwater gebruiken?
Liever niet als enige bron. Regenwater is heel zacht en vaak licht zuur, en het kan stoffen van het dak meenemen. Voor appelslakken is zacht water juist het probleem. Als je het gebruikt om hard water te mengen, doe dat dan geleidelijk.
Waarom staan er gaatjes in de schelp van mijn slak?
Dat wijst bijna altijd op te weinig kalk: zacht of zuur water. Controleer de dGH en de pH, leg een stuk sepia in het aquarium en geef voer met extra calcium. Bestaande gaatjes groeien niet dicht, maar de nieuwe schelprand wordt weer stevig.
Bekijk de dieren
Lees ook: Levering in België · Aquarium starten · Verzorgingsgids